به گزارش حیات به نقل از مهر، به نقل از روابط عمومی دبیرخانه ستاد ملی جمعیت، در نشست هیئت اندیشهورزی ستاد ملی جمعیت وحید دستجردی بر ضرورت جلب مشارکت خیرین و ظرفیتهای مردمی تأکید کرد و گفت: ستاد ملی جمعیت آمادگی دارد از تمامی ظرفیتهای مردمی، خیرین و کنشگران اجتماعی در مسیر حمایت از ازدواج، خانواده و فرزندآوری استفاده کند. هر میزان که بتوانیم این شبکه اجتماعی را تقویت کنیم، امکان اجرای برنامههای مؤثرتر نیز افزایش خواهد یافت.
دکتر مرضیه وحید دستجردی؛ دبیر ستاد ملی جمعیت در نشست هیئت اندیشهورزی ستاد ملی جمعیت، با تأکید بر ضرورت تمرکز ویژه بر موضوع ازدواج، اظهار داشت: آمارهای جمعیتی بهروشنی با ما سخن میگویند و نشان میدهند که سن ازدواج همچنان در حال افزایش است؛ موضوعی که به طور مستقیم سن فرزندآوری را نیز به تأخیر میاندازد و فرصتهای باروری را برای خانوادهها کاهش میدهد.
وی افزود: بر اساس آمارهای ارائهشده، فاصله میان ازدواج و تولد فرزند اول به حدود ۴.۶ سال رسیده و فاصله میان فرزند اول و دوم نیز روندی افزایشی دارد. ادامه این وضعیت موجب از دست رفتن بخشی از ظرفیت باروری در کشور خواهد شد و از اینرو، پرداختن به مسئله ازدواج باید در اولویت برنامههای جمعیتی قرار گیرد.
ستاد ملی جمعیت از ایدهها و تجربههای موفق برای تسهیل ازدواج استقبال میکند
دبیر ستاد ملی جمعیت با دعوت از صاحبنظران برای ارائه راهکارهای نوآورانه در حوزه ازدواج گفت: از تمامی اساتید، پژوهشگران و فعالان این حوزه درخواست میکنیم تجربیات موفق، ایدههای نو، الگوهای اثربخش داخلی و بینالمللی و راهکارهای عملیاتی خود را برای تسهیل ازدواج جوانان ارائه کنند تا بتوانیم از آنها در برنامهریزیهای آتی بهره بگیریم.
وی خاطرنشان کرد: تمامی دیدگاهها و پیشنهادهای مطرحشده در این نشست ثبت و پیادهسازی خواهد شد و در جلسات آینده مورد بررسی و پیگیری قرار میگیرد.
امید اجتماعی، ازدواج و فرزندآوری سه پیشران اصلی سیاستهای جمعیتی
وحید دستجردی با اشاره به پیشرانهای اصلی تحولات جمعیتی کشور تصریح کرد: امید اجتماعی، ازدواج و فرزندآوری سه محور اساسی در سیاستهای جمعیتی هستند. تقویت امید نیز نیازمند بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی، هنری، رسانهای، فیلم، سریال، پادکست و سایر ابزارهای نوین ارتباطی است.
وی ادامه داد: در حوزه ازدواج نیز همه کارشناسان بر دو عامل کلیدی اشتغال پایدار و مسکن تأکید دارند. اگرچه موضوع اشتغال به دلیل گستردگی دستگاههای دخیل، نیازمند همکاریهای فرابخشی است، اما در حوزه مسکن میتوان با برنامهریزی و اقدامات هدفمند، گامهای عملیاتیتری برداشت.
مسکن استیجاری ارزانقیمت؛ یکی از راهکارهای قابل تحقق برای تسهیل ازدواج
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به پیشنهاد مطرحشده درباره توسعه مسکن استیجاری ویژه زوجهای جوان گفت: با توجه به محدودیتهای موجود، توسعه مسکن استیجاری ارزانقیمت میتواند یکی از راهکارهای عملی و قابل اجرا برای تسهیل ازدواج جوانان باشد و لازم است این موضوع با جدیت بیشتری پیگیری شود.
وی افزود: در شرایط فعلی کشور، بسیاری از برنامههای حمایتی با محدودیتهای اجرایی و اقتصادی مواجه هستند، اما در حوزه مسکن میتوان با همکاری نهادهای مختلف، ظرفیتهای جدیدی ایجاد کرد.
وحید دستجردی با اشاره به گزارشهای ارائهشده از سوی دستگاههای اجرایی اظهار داشت: طی سالهای گذشته منابع قابل توجهی در قالب مشوقهای مختلف هزینه شده است، اما در برخی موارد این منابع نتوانستهاند تأثیر مورد انتظار را بر شاخصهای جمعیتی بر جای بگذارند.. از اینرو لازم است اثربخشی سیاستهای حمایتی با دقت بیشتری مورد ارزیابی قرار گیرد و منابع در مسیرهایی هزینه شوند که بیشترین تأثیر را بر تحقق اهداف جمعیتی داشته باشند.
چالش جدی در اجرای تسهیلات ازدواج و فرزندآوری
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به وضعیت تسهیلات حمایتی گفت: در حوزه وام ازدواج و فرزندآوری همچنان با مشکلات جدی مواجه هستیم. بخش قابل توجهی از متقاضیان به دلیل محدودیت منابع و مشکلات نظام بانکی موفق به دریافت تسهیلات نمیشوند و این مسئله به یکی از دغدغههای اصلی جوانان تبدیل شده است.
وی افزود: برآوردها نشان میدهد حتی در صورت تأمین کامل اعتبارات پیشبینیشده، رفع صف متقاضیان موجود نیازمند زمان قابل توجهی خواهد بود و این موضوع ضرورت بازنگری در شیوههای حمایت از ازدواج و فرزندآوری را دوچندان میکند.
مشارکت خیرین و کنشگران اجتماعی ضرورتی اجتنابناپذیر است
وحید دستجردی همچنین بر ضرورت جلب مشارکت خیرین و ظرفیتهای مردمی تأکید کرد و گفت: ستاد ملی جمعیت آمادگی دارد از تمامی ظرفیتهای مردمی، خیرین و کنشگران اجتماعی در مسیر حمایت از ازدواج، خانواده و فرزندآوری استفاده کند. هر میزان که بتوانیم این شبکه اجتماعی را تقویت کنیم، امکان اجرای برنامههای مؤثرتر نیز افزایش خواهد یافت.
وی با اشاره به تلاشهای صورتگرفته برای شکلگیری شبکه خیرین جمعیت افزود: اگرچه شرایط اقتصادی کشور جذب منابع جدید را دشوار کرده است، اما همچنان معتقدیم ظرفیتهای مردمی میتوانند نقش مهمی در پیشبرد اهداف جمعیتی ایفا کنند.
استفاده از ظرفیت نخبگان برای حل مسائل جمعیتی ادامه خواهد داشت
دبیر ستاد ملی جمعیت در ادامه ضمن قدردانی از حضور صاحبنظران و اعضای هیئت اندیشهورزی اظهار داشت: ستاد ملی جمعیت همچنان از ظرفیت علمی اساتید، پژوهشگران و نخبگان کشور بهره خواهد گرفت و امیدواریم با استمرار این جلسات و پیگیری راهکارهای عملیاتی، بتوانیم گامهای مؤثرتری در مسیر حل مسائل جمعیتی کشور برداریم.
ظرفیت زمینهای در اختیار خود و سازوکارهای تهاتری، واحدهای مسکونی استیجاری مناسب برای زوجهای جوان ایجاد کنند.
وی تصریح کرد: تا زمانی که امکان خانهدار شدن برای همه جوانان فراهم نیست، باید الگوی مسکن استیجاری قابل قبول و با اجارهبهای مناسب را دنبال کنیم. این موضوع میتواند یکی از مؤثرترین اقدامات در تسهیل ازدواج جوانان باشد.
مشوقهای مالیاتی برای اشتغال جوانان طراحی شود
رئیس فرهنگستان علوم همچنین پیشنهاد داد مشوقهای مالیاتی برای بنگاههایی که جوانان را به کار میگیرند طراحی شود.
وی گفت: همانگونه که در قانون جهش تولید دانشبنیان از مشوقهای مالیاتی استفاده شد، میتوان برای اشتغال جوانان نیز سازوکار مشابهی تعریف کرد تا شرکتها و بنگاههای اقتصادی در ازای جذب نیروهای جوان از مزایای مالیاتی بهرهمند شوند.
مخبر دزفولی تأکید کرد: اشتغال، ازدواج و فرزندآوری حلقههای بههمپیوسته هستند و بدون حل مسئله اشتغال نمیتوان انتظار تحول جدی در شاخصهای جمعیتی داشت.
شیوههای نوین همسریابی و تسهیل ازدواج باید طراحی شود
وی با اشاره به تغییرات اجتماعی و فرهنگی نسل جدید اظهار داشت: اگر معتقدیم شیوههای گذشته برای معرفی و آشنایی جوانان جهت ازدواج کارآمدی سابق را ندارد، باید شیوههای جدید را طراحی و ارائه کنیم. صرف بیان اینکه روشهای قبلی پاسخگو نیست کافی نیست؛ باید راهکارهای جایگزین و عملیاتی ارائه شود.
استفاده از ظرفیت دانشگاهها و دانشکدههای خانواده
رئیس فرهنگستان علوم همچنین بر بهرهگیری از ظرفیت علمی دانشگاهها و دانشکدههای خانواده تأکید کرد و گفت: دانشکدههای خانواده و مراکز علمی فعال در این حوزه باید به عنوان پشتوانه علمی سیاستگذاریهای جمعیتی مورد استفاده قرار گیرند تا تصمیمات بر پایه مطالعات دقیق و کاربردی اتخاذ شود.
مقابله با چالشهای هویتی نسل جدید نیازمند برنامهریزی فرهنگی است
مخبر دزفولی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تحولات فرهنگی و رسانهای جهان، نسبت به پیامدهای برخی جریانهای ترویجکننده بیهویتی جنسیتی هشدار داد و اظهار داشت: نسل جدید در معرض حجم گستردهای از پیامهای رسانهای قرار دارد. لازم است برای تقویت هویت فردی، خانوادگی و اجتماعی جوانان از ظرفیتهای فرهنگی، رسانهای، فضای مجازی، انیمیشن، تولید محتوا و قهرمانسازی بهره بگیریم.
وی افزود: اگر میخواهیم خانواده، ازدواج و فرزندآوری برای نسل جدید جذاب باشد، باید از ابزارهای نوین ارتباطی و رسانهای متناسب با ذائقه آنان استفاده کنیم.
ضرورت تعریف مأموریتهای مشخص و ارزیابیپذیر
مخبر دزفولی تأکید کرد: بخشی از جلسات هیئت اندیشهورزی باید به تقسیم کار عملیاتی اختصاص یابد و در پایان هر سال بتوانیم به صورت مشخص اعلام کنیم چه اقداماتی انجام شده و آثار آن در کشور چه بوده است. موفقیت در حوزه جمعیت نیازمند برنامههای عملیاتی، مسئولیتپذیری و پیگیری مستمر است.
وی افزود: یکی از عوامل مؤثر در این مسئله، ضعف انگیزه در برخی سطوح تصمیمگیری و اجراست. امیدواریم با بهرهگیری از ظرفیت علمی اساتید و اجرای دورههای آموزشی، بخشی از این خلأ جبران شود و زمینه برای اقدامات مؤثرتر در حوزه جمعیت فراهم آید.
مهمترین پیشنهادها و دیدگاههای مطرحشده در نشست هیئت اندیشهورزی ستاد ملی جمعیت
در ادامه این نشست، اعضای هیئت اندیشهورزی ستاد ملی جمعیت به بیان دیدگاهها، نقدها و پیشنهادهای خود در حوزه ازدواج، خانواده و جمعیت پرداختند که مهمترین محورهای مطرحشده عبارت بودند از:
ضرورت تغییر تمرکز سیاستهای جمعیتی به سمت جوانان مجرد، زوجهای بدون فرزند و خانوادههای تکفرزند بهمنظور اثرگذاری بیشتر بر روند ازدواج و فرزندآوری.
تأکید بر اجرای برنامههای اجتماعمحور و محلهمحور در حوزه جمعیت و استفاده از ظرفیت حلقههای میانی، تسهیلگران اجتماعی، معتمدان محلی و شبکههای مردمی برای ترویج ازدواج و فرزندآوری.
بهرهگیری از ظرفیت ساختارهای محلی و مردمی در شرایط کنونی کشور برای تقویت سرمایه اجتماعی و گسترش فعالیتهای مرتبط با خانواده و جمعیت.
استفاده از ظرفیت نظام ارزیابی دستگاههای اجرایی و شاخصهای جشنواره شهید رجایی برای افزایش حساسیت مدیران نسبت به مسئله جمعیت و ارتقای عملکرد دستگاهها در اجرای تکالیف قانونی.
توسعه و تقویت الگوی «ازدواج آسان دانشجویی» و بهرهگیری از ظرفیت دانشگاهها برای تسهیل ازدواج در سنین مناسب.
تقویت مراکز مشاوره دانشگاهی و گسترش خدمات مشاوره پیش از ازدواج، حین ازدواج و پس از ازدواج بهعنوان یکی از عوامل مؤثر در افزایش پایداری زندگی مشترک.
حمایت از پژوهشهای مسئلهمحور و کاربردی در حوزه جمعیت و خانواده و استفاده از نتایج مطالعات علمی در طراحی سیاستها و مداخلات اجرایی.
تأکید بر طراحی سیاستهای جمعیتی مبتنی بر «مسیر زندگی» و توجه همزمان به مراحل مختلف گذار به بزرگسالی شامل اشتغال، ازدواج، تشکیل خانواده و فرزندآوری.
بر تصمیمات خانواده در زمینه ازدواج و فرزندآوری و ضرورت مدیریت فضای روانی جامعه در شرایط بیثباتی و نااطمینانی.
تأکید بر پرهیز از ایجاد دوگانههای کاذب میان سیاستهای حمایت از ازدواج و سیاستهای افزایش فرزندآوری و ضرورت نگاه یکپارچه به زنجیره خانواده، ازدواج و فرزندآوری.
ضرورت تقویت مهارتهای زندگی، آموزشهای پیش از ازدواج و توانمندسازی نسل جوان از طریق نظام آموزشی، مشاورهای به عنوان یک راهبرد بلندمدت برای تحکیم خانواده.
بهرهگیری از ظرفیتهای مردمی، گروههای اجتماعی، خیرین، نهادهای محلی، تشکلهای مردمی و فعالیتهای اجتماعمحور در پیشبرد سیاستهای جمعیتی و حمایت از خانواده.
ضرورت انجام مطالعات عمیق و منطقهای درباره تفاوتهای فرهنگی، قومی، اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر ازدواج و فرزندآوری و طراحی سیاستهای متناسب با ویژگیهای هر منطقه.
توجه ویژه به تحولات نوظهور از جمله گسترش شبکههای اجتماعی، هوش مصنوعی، مهاجرت، تغییرات اقلیمی و سبکهای جدید زندگی و بررسی آثار آنها بر رفتارهای جمعیتی و خانوادگی.
تأکید بر توسعه سیاستهای حمایتی ویژه برای زنان شاغل و خانوادهها از جمله گسترش مهدکودکها، تسهیل دورکاری والدین و بهبود زیرساختهای حمایتی خانواده.
ضرورت بهرهگیری از ظرفیت رسانهها، تولیدات فرهنگی، هنری، سینمایی و همچنین چهرههای اثرگذار اجتماعی برای ترویج فرهنگ ازدواج، خانواده و فرزندآوری.
تأکید بر نقش تعیینکننده ازدواج به عنوان مهمترین حلقه زنجیره تحولات جمعیتی و ضرورت اولویتبخشی به رفع موانع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ازدواج جوانان.
پیشنهاد طراحی مشوقهای جدید برای تسریع فرزندآوری در سالهای ابتدایی زندگی مشترک از جمله بازنگری در تسهیلات و مشوقهای مرتبط با ازدواج و فرزندآوری.
ضرورت توسعه سیاستهای حمایتی در حوزه مسکن جوانان، مسکن استیجاری خانوادههای نوپا، خوابگاههای متأهلی و جلب مشارکت بخش خصوصی و انبوهسازان در این حوزه.
تأکید بر لزوم بازنگری، ارزیابی و آسیبشناسی مستمر قوانین و برنامههای حوزه جمعیت و خانواده و تقویت رویکردهای مبتنی بر شواهد در سیاستگذاریهای جمعیتی.
برکاتی در پایان تأکید کرد: در کنار ارتقای دانش تخصصی، تحقق اهداف جمعیتی نیازمند تأمین منابع، ایجاد ظرفیتهای اجرایی و استمرار حمایتهای لازم است که ستاد ملی جمعیت این موضوعات را نیز با جدیت دنبال خواهد کرد.
شایان ذکر است، در این نشست، در گزارشی آخرین آمارهای جمعیتی کشور، مهمترین تحولات و چالشهای حوزه جمعیت تشریح شد.
بررسی وضعیت هرم سنی جمعیت، روندهای ازدواج و طلاق، پدیده مضیقه ازدواج، تغییر الگوی فرزندآوری، کاهش موالید، تأخیر در ازدواج و فرزندآوری، وضعیت باروری خانوارها و چشمانداز رشد طبیعی جمعیت از جمله محورهای مطرحشده در این گزارش بود.
انتهای پیام//
نظر شما